The dancing white man

‘Ik heb een hekel aan robots, maar om dat gevoel, om dat te triggeren, heb ik het nodig gehad’. Dit vertelde de vriendelijk uitziende Leonard van Munster (Zwolle, 1972) mij toen ik hem vroeg naar het hyperrealistische zelfportret The dancing white man (2012). Het bewegende standbeeld maakt deel uit van de tentoonstelling Humor. 101 jaar lachen om kunst in  museum De Hallen die vanaf 20 mei 2017 te bezoeken is.

The dancing white man - De Hallen Haarlem

Echter, The dancing white man is niet perse een grappig of humoristisch beeld. Het is eerder een intiem zelfportret van Van Munster. Als witte man vindt hij zijn dansbeweging in salsa- of reggaeclubs nogal ongemakkelijk. Wij blanke mensen missen nu eenmaal vaak de soul en souplesse die de makers van deze muziekgenres in overvloed bezitten. Eerlijk is eerlijk, wij bewegen soms wat stijfjes. Stel je dan eens voor dat je in de club staat en je bent op de zoete klanken van reggaemuziek aan het dansen (althans, je doet een poging tot dansen) met een sexy jongen of meisje. Vanuit je ooghoek zie je jouw vrienden aan de bar hardop lachen. Ja, dan zijn die dansmoves toch wat ongecontroleerd. Precies dat idee en dat gevoel wil Van Munster laten zien met The dancing white man.

De hyperrealistische en bewegende sculptuur gaat dan ook eerder om het gevoel en om het concept dan om de techniek alleen, die overigens erg vernuftig is. In plaats van controle houden gaat het juist om de controle verliezen. Dit was een uitdaging voor dr. ir. Edwin Dertien (1980) van de Technische Universiteit in Twente die Van Munsters idee uitvoerde. Voor een ingenieur gaat het bouwen van robots namelijk juist om controle: de vooraf berekende bewegingen moeten door een robot nauwkeurig uitgevoerd kunnen worden. Maar voor Van Munster maakte hij een robot die uit elastiek lijkt te bestaan. Er wordt een beweging aangezet, maar daarna wordt er gespeeld met toeval. Eigenlijk hetzelfde als wat mensen doen: ingestudeerde dansmoves werken in een club niet. Je moet muziek voelen. De bewegingen van The dancing white man zijn dan ook niet helemaal afgeprogrammeerd en zeker niet perfect.

Om de moves van het hyperrealistische, moderne standbeeld wat losser te kunnen maken gebruikte Dertien een grote veer. Deze plaatste hij in de borstkas van de robot waardoor de bewegingen die het beeld maakt uit het hart lijken te komen.

The dancing white manVoor de ogen van het beeld is gebruik gemaakt van een nieuw soort techniek waardoor Van Munsters dubbelganger elke beweging volgt: zijn hoofd draait als je voor hem loopt en hij lijkt je aan en na te kijken. De toeschouwer voelt zich hierdoor meteen deel uitmaken van het werk.

Door voor het beeld te gaan dansen wordt de sculptuur geactiveerd en danst het vervolgens op vrolijke reggaemuziek met je mee. Door de ogen die jouw beweging volgen en je aankijken lijk je even te vergeten dat je in feite met een robot danst.

Dit zelfportret is uniek in het oeuvre van Van Munster en hij verwacht niet nog meer robots te maken aangezien hij daar een hekel aan heeft. In zijn werk houdt hij zich voornamelijk bezig met zijn eigen lusten, dromen, gevoelens, herinneringen, gedachtes en verlangens. Hij heeft een voorliefde voor techniek en dit is vaak terug te zijn in zijn werk. Hij voert voornamelijk site specific werken uit in de openbare ruimte die soms een utopisch of distopisch karakter hebben. Zo bouwde hij in 2004 een boomhut op een gebouw van zo’n vijftig meter hoog waar bezoekers hem konden opzoeken, als ze boven kwamen tenminste.

Hoewel The dancing white man niet perse een humoristisch karakter heeft wordt elke bezoeker naar de dansende man in een mooi maatpak getrokken dat op de bovenste verdieping van De Hallen staat. Niet alleen verwelkomen de reggaeklanken het publiek, ook de tevreden en lichtelijk ongemakkelijk grijns die permanent op het zelfportret te zien is maken dit werk meer dan de moeite waard om te bekijken. En laat ook zeker je eigen beste dansmoves even zien!

Leonard van Munster
The dancing white man, 2012
Gemengde techniek

De Hallen Haarlem: Humor. 101 jaar lachen om kunst 20 mei 2017 t/m 10 september 2017