Willemijn Faber: Haarlem heeft behoefte aan een kunstacademie

Willemijn Faber is artistiek leider van de Vishal en curator in het provinciehuis. Dit jaar doet ze als kunstenaar mee aan de Kunstlijn met een tentoonstelling in de Janskerk. Ze wordt blij van kunst scheppen, alleen ontbreekt haar de tijd met twee banen. Faber wil de cultuur levend houden in de stad. “De gemeente Haarlem moet initiatieven als de Kunstlijn meer stimuleren. Ook jonge kunstenaars moeten aangetrokken worden. Geen cultuur in de stad is de dood in de pot, dan blijft in Haarlem alleen nog het Anton Pieckgevoel over.”

Dat Willemijns eigen werk als kunstenares op een laag pitje zou komen te staan met twee voltijdsbanen, heeft ze zich goed gerealiseerd toen ze 5 jaar geleden begon. Van een bloeiende kunstpraktijk is op het moment geen sprake. Om feeling met het vak te houden heeft ze elk jaar minimaal één tentoonstelling met eigen werk.
Visvrouw

“Op het moment dat ik bij de Vishal ging werken, besefte ik me dat ik weinig tijd zou hebben voor mijn eigen werk. Het is niet zo dat ik het maken van kunst nu mis. Het samenstellen van tentoonstellingen vind ik net zo’n creatief beroep. Tentoonstellen is eigenlijk zelf creëren. Samen met andere kunstenaars een mooi product maken. Het is een vak waar je echt in kunt groeien. Ik vind het werk heel bevredigend. Hang een kunstwerk maar eens goed op. Zorgen dat het werk tot zijn recht komt, is een hele opgave.”

Is de drang om zelf kunst te maken nu ook weg?

“Je blijft natuurlijk kunstenaar. Je kijkt naar de wereld door de ogen van een kunstenaar omdat je dat bent. Je kunt dat niet even uitschakelen, ook al maak je op het moment zelf minder kunst. Ik vind het fijn dat ik ben uitgenodigd mee te doen aan de Kunstlijn als kunstenaar. Daar word ik helemaal blij van. Het blijft mooi om zelf iets te maken. Kwestie van smaak is een inspirerend thema. Toen ik het hoorde, kreeg ik eerst honderd ideeën. Die moest ik terugbrengen naar tien en uiteindelijk naar één. Ik ben al goed op gang, maar merk wel het gebrek aan tijd. Ik werk voornamelijk in de avonden en nachten, gelukkig produceer ik dan juist heel goed.”

AmbitieWillemijn Faber

Willemijn is vrij laat aan de kunstacademie in Den Bosch gaan studeren. Ze had al vier kinderen en was de oudste student van de klas. Ze heeft nooit de ambitie gehad, misschien ook gezien haar leeftijd, om een wereldberoemd kunstenaar te worden. Op de academie vond ze het maken van presentaties en tentoonstellingen al leuk en belangrijk. Na haar opleiding richtte Faber een kunstenaarsinitiatief op om samen met andere kunstenaars te werken.

“Als je alleen maar in je atelier bezig zit, ben je wel mooi aan het scheppen, maar niemand ziet wat je maakt. Je moet naar buiten met je werk en contact maken met anderen. Een kunstenaar wil creëren, maar ook dat het gezien wordt. Een enkele uitzondering daargelaten. De meeste beroepskunstenaars maken kunst vanuit een gevoel voor schoonheid of maatschappelijke betrokkenheid en willen dat delen. Anders zouden hier in de Vishal niet zoveel mensen willen exposeren. Hoe mooi is het als een bezoeker het gevoel dat jij in je werk legt ook werkelijk begrijpt. Dat is fijner dan beroemd worden. De verkoop van mijn werk vind ik ook minder van belang. Dat ik financieel onafhankelijk ben, speelt een rol natuurlijk. Ik hou erg van schoonheid in de kunst en van kunstwerken waar je zelf iets bij kunt bedenken zonder uitleg van de kunstenaar.”

Willemijn denkt over ongeveer drie jaar klaar te zijn met het werk bij de Vishal en het provinciehuis. Daarna pakt ze haar werk in het atelier weer op als full time kunstenaar. Mits er aan het eind van deze periode een andere uitdaging op haar pad komt. “Ik sta altijd open voor elke verassing die het leven biedt. Wie weet zit ik over drie jaar wel in Australië. De ambitie ligt er niet, maar ik plan niet vooruit. Het kunstenaarschap ligt nooit stil. Ik maak veel foto’s. Thuis ligt een file vol met materiaal dat wacht tot ik er wat mee ga doen.”

Wanneer ben je kunstenaar?

“Dat is een lastige vraag. De Vishal is een beroepsvereniging voor kunstenaars. Mensen met een kunstopleiding voor wie kunst maken hun beroep is. Met een opleiding ben je niet per se goed en omgekeerd is ook waar. Een autodidact kan mooie kunst maken. Je bent kunstenaar als kunst maken dat is wat je doet in je leven. Onafhankelijk van de waardering die je krijgt voor je werk of je verkoopcijfers. Er zijn veel mensen die als hobby schilderen of beeldhouwen, maar dat noem je voor mijn gevoel geen kunstenaars.”

Wat is goede kunst?

Vishal

“Het is lastig te bepalen wat kunst is. In de loop der jaren ga je steeds beter zien wat kunst, hobby of kitsch is, dat doe je met je gevoel. Er zijn wel criteria, maar op de een of andere manier zie ik het. Dat is moeilijk uit te leggen. Als ik op de website kijk van een tandarts die ook leuk kan beeldhouwen, dan zie ik dat het hobbywerk is. Daarmee zeg ik niets over de kwaliteit en de integriteit van het werk. Door al die tentoonstellingen die ik gemaakt én bezocht heb, denk ik dat ik het nu wel ongeveer weet. Net als galeriehouders en verzamelaars die herkennen waar talent zit. Ze doen dat op gevoel en door jarenlang beurzen en tentoonstellingen af te lopen. Ze pikken er zo iemand uit die net van de kunstacademie komt die later wereldberoemd wordt.”

Wat is smaak in de kunst?

“Smaak gaat over lust, eetlust, gevoel voor schoonheid, goede en slechte smaak. Natuurlijk gaat smaak ook over wat je proeft. Het heeft een tweedeling. Smaak is zoet, bitter, zout, lekker en niet lekker. Daarnaast heb je de esthetische kant van smaak, het hebben van wel of geen smaak. Uiteindelijk is het altijd een kwestie van smaak en daar valt niet over te twisten. Een leuk en breed thema dat op veel in het leven toepasbaar is. De Kunstlijn is ook breed georiënteerd en voor een groot publiek, er lopen 20.000 mensen rond. Geoefende kijkers, maar ook mensen die misschien nog nooit in een museum geweest zijn. Er is conceptueel werk, maar ook meer toegankelijke schilderijen of sieraden.”

“Als oud-voorzitter van de Kunstlijn voel ik mij nog steeds zeer betrokken. Ik heb daar een leuke tijd gehad en veel geleerd. Geweldig hoe het team belangeloos zo’n evenement op poten zet. Ik ben blij dat ik de Kunstlijn in de Vishal en in het provinciehuis kan programmeren. Dan ben ik er nog een beetje bij.”

Hoe is het gesteld met de Haarlemse kunst?

“De Vishal is de grootste Haarlemse beroepsvereniging. Een zeer levendige club. In die zin gaat het goed met de kunst. Ook de kwaliteit is niet slecht. Haarlem is geen wereldstad, maar heeft een behoorlijk kunstniveau. Voor zo’n kleine stad hebben we een aantal goede plekken met hedendaagse kunst van onder andere Haarlemse kunstenaars. Denk aan De Hallen, 37PK, Nieuwe Vide, de Vishal en het provinciehuis. De instroom van jonge kunstenaars verloopt minder soepel. Er is geen kunstacademie meer in Haarlem dus zijn er ook geen afgestudeerden die na hun opleiding in de stad blijven. Haarlem heeft behoefte aan een kunstacademie. Vroeger had je hier Ateliers ‘63, een postacademische opleiding. Van die generatie zijn onder anderen Sjoerd Buisman en Piet Tuytel. Ze kwamen van de opleiding en bleven in Haarlem wonen.”

Atelierbeleid

“De gemeente zou er goed aan doen een doordacht atelierbeleid op te zetten om het aantrekkelijk te maken voor jonge kunstenaars om zich in Haarlem te vestigen. Zorg voor betaalbare ateliers en steun kunstinitiatieven. De ateliers in Amsterdam zijn onbetaalbaar dus we maken een goede kans. Als er geen cultuur meer is in een stad, is dat de dood in de pot. In Haarlem heb je dan alleen nog het Anton Pieckgevoel met mooie pandjes en terrasjes en komen mensen alleen nog om te winkelen. Kunst is heel belangrijk om een stad inhoud en allure te geven.”

Erratum – Toevoeging van Willemijn Faber

De titel van het interview alsmede hetgeen beschreven in de voorlaatste alinea, heeft betrekking op HBO opleidingen zoals de Rietveld Academie of HKU. De academies waar schoolverlaters van het middelbaar onderwijs hun beroepsopleiding gaan volgen.

Uiteraard zijn er in Haarlem diverse plekken waar goed kunstonderwijs gegeven wordt.

Hier betreft het doorgaans een andere doelgroep.